15-05-14

Donderdag 15 mei

Laatste blog De laatste dag is aangebroken, tijd voor het oplijsten van onze verworven weetjes. Wist je dat: -Annie de beste onderhandelaarster ter wereld is -de mensen hier vroeger 450km naar Lomé moesten rijden voor een audiogram en dat Gilles dat nu hier in Kara kan doen -ze hier vanaf 12u 's middags al 'bonsoir' zeggen -we hier de hele missie gewerkt hebben met een gesteriliseerde suikerpot uit de keuken van maman, dat die de laatste dag kapot is gevallen en dat Annie daarom heel verdrietig is -Klaartje een enorme passie heeft voor haar vak en die met oneindig geduld op iedereen kan overbrengen -pâtes met sauce ademé niet ons lievelingsgerecht is -Edem hier een gigantisch fibroom heeft uitgehaald bij een zwangere en dat hij nog maar de 2e in Togo is die dat ooit heeft gedaan. -Kim hier voor zowat elke vraag of klus iemand kent of een Togolees telefoonnummer of bij de hand heeft -de mensen hier tot grote ergernis van de ORL-ers allemaal in hun oor krabben met een vers geplukte kippenveer -Patrick nu toch al zo gedrild is dat hij bij de césariennes het infuus en de blaassonde op voorhand gaat plaatsen -Stromae ook bekend is in Togo -Sari nu ook SOS-maman kan zijn met haar jurkje met SOS-print -Joost liever met de loodgieters gaat helpen dan met de vrouwen gaat shoppen -er een kakkerlak verstopt zit onder de emmer in Kim haar badkamer -Chris met gemak op z'n eentje het hele dorp aan het dansen en basketten krijgt -je hier als je ziek bent rijstpap en streeltjes van maman Josée krijgt -Chris de distillator geoptimaliseerd heeft met buizen van een oud bed en een oude vuilbak -Joost soms vindt dat hij het operatieveld beter ziet als de electriciteit uit is gevallen -Sari hier al 2 weken suppo's steekt bij volwassenen en de laatste dag ontdekt dat hier perfusalgan in de apotheek ligt -Joseph nu helemaal zelfstandig een oor kan uitkuisen -Togolese appelen smaken naar meloen -'si dieu le veut' wij hier allemaal nog een keertje terugkomen!

14-05-14

Woensdag 14 mei

De nabespreking met de directie verliep volgens de blijkbaar gebruikelijke rituelen, de speeches met dankwoorden over en weer wisselden elkaar in traag tempo af. We hebben het constructief gehouden. Het afscheid verloopt welgemeend hartelijk met relatief weinig vochtverlies, we kunnen na nog wat fotoshoots redelijk op tijd vertrekken naar Lomé, de hoofdstad. De reis verloopt voor ons vlotjes, hetgeen niet gezegd kan worden van de vele dozijnen gecrashte vrachtwagens langs de weg. Wat een puinhoop. In Lomé aangekomen in het SOS dorp maken we ons snel klaar voor een toeristisch bezoekje. De Voodoo markt. Bij aankomst worden we overdonderd door de geur van rottend vlees. Koppen van apen, honden, ratten, vogel kadavers half opgezet... Gezien we verplicht worden inkom te betalen plus een behoorlijk bedrag voor elke foto zien we af van het verdere bezoek. Bewijs geleverd, ook deze kwakzalvers zijn echte oplichters... We hebben ons dan maar eventjes op het strand geïnstalleerd en genoten van de zonsondergang en een lokale verfrissing. Terug naar op onze verblijfplaats in het SOS kinderdorp van Lomé worden we aangenaam verrast, niet door de drie Zweedse Tarzans die ons vervoegden voor de reparatie van de waterzuivering maar door een bak met echte Vlaamse frieten met mayonaise. De Bulgaarse technisch opzichter tovert nog enkele behoorlijke bordelaise druivensap op tafel. Wat een feest. We kunnen met een zalig voldaan gevoel gaan slapen.

13-05-14

Dinsdag 13 mei

Na het laatste educatieve ochtendmoment over acute otitis media op naar het OK... en de consultatie alwaar opnieuw allerlei schitterende chirurgische indicaties zich aanbieden (otoscleroses, schildklieren groot - groter - grootst, FESS kandidaten, etc. etc). Op het OK echter al een druk programma voor vandaag: 4 kindjes (uit het SOS dorp en de school) en een neusoperatie. En daarna heeft Edem nog een ingewikkeld geval op het programma staan, een reuzefibroom bij een 3 maand zwangere patiënte. Toch liever nog doen nu de Belgische anesthesist standby kan zijn. Het is zeer frustrerend om op deze laatste dag nog chirurgie voor tenminste een week te moeten afwimpelen. Er wordt door enkele patiënten gesmeekt om vandaag nog geopereerd te worden. Het programma zit echter vol. Vol is hier niet vol en op de valreep zien we nog een kind dat we nog op het programma kunnen zetten en opereren, dolgelukkige ouders... omhelzingen en alle goeds van 'Dieu' toegewenst. Joost signeerde zelfs nog een bijbel... het moet niet gekker worden. Als iedereen maar gelukkig is. De kist krijgt nog een laatste afscheidsgroet. De electieve chirurgische kandidaten wachten rustig af totdat de heer het wil en radio Kara de volgende aankondiging zal doen van de komst van L'Equipe Belge d'ORL naar Togo. Tussendoor volgt nog een bezoekje aan de school met uitgebreide rondleiding door Monsieur Marc, van wie we ook de dochter geopereerd hebben.Twee zakjes ballonnen zorgen voor een nooit geziene joelende menigte kinderen. Cadeautjes over en weer van in en buiten het SOS-dorp. De dankbaarheid van deze mensen die gelukkig zijn, maar niets hebben dan elkaar en de zon die hier meestal schijnt is grandioos en zal er wellicht voor zorgen dat we hier ooit weer zullen staan...

12-05-14

Maandag 12 mei

De dag begint geweldig met een dankbare operatie van een derde kieuwboogfistel. Nadien gaan we snel eventjes iets eten... Madamme José laat ons haar lievelingseten proeven. Pâtes met groene saus, Kim had ons hier al voor gewaarschuwd... We doen ons best maar dit is toch de eerste keer hier dat het slikken moeilijk gaat. En maman José was nog zo enthousiast. We verlangen naar een dikke steak met frietjes en mayonaise. Met een zware maag beginnen we aan de tweede ooroperatie, deze keer mét Annie. Vlotter dan vlot, dus vanavond is er tijd om toch die steak te gaan zoeken. Roekeloze zielen als we zijn nemen we tegen het advies van de locals in toch de motortaxi naar een restaurant waar men frietjes en steak serveert. We schuiven vol verlangen aan. De serveuse geeft kaart en merkt op dat de frietjes uitverkocht zijn, maar de steak is verrukkelijk. Met de motortaxi naar huis, nog steeds 30 graden, Afrika kan heerlijk zijn...

11-05-14

Zondag 11 mei

Vandaag eindelijk een rustdag. Bob Marly wordt blijkbaar in een groot deel van de wereld gevierd, ook hier wordt de god van de ska geëerd met een nationale feestdag. Wij hebben ons steentje bijgedragen en een ode gebracht aan Bob in één van zijn vele "kerken", de boîte waar we tot de vroege uurtjes gevierd hebben. God is a DJ en Patrick, onze locale anesthesist, blijkt toch te kunnen dansen ondanks zijn vele kilo's wegende toogzweer. Vandaag op het programma een trip naar de Tambermannen (Katoummaka) Unesco wereld erfgoed. Daar treffen we geweldige Afrikaanse kasteeltjes aan met een bevallingskamer avant la lettre incluis, goedgekeurd door Klaartje. Nog een bezoekje aan de sprookjesboom annex boomhut en we keren via de lokale douanepost weer terug naar de wereld van nu, weliswaar in Afrika. Terug aangekomen in Kara worden Annie en Klaartje van kop tot teen opgemeten door de couturière om van de op de markt gekozen stofjes een nieuw tenueke te maken. We werden vanavond ook uitgenodigd om bij de familie Aledji te komen eten. We helpen de familie eventjes fufu stampen maar echt lang houden wij dit niet vol. De maaltijd smaakte, ze hadden dan ook hun best gedaan om de saus niet te pikant (?) te maken. Het vuur in onze mond werd geblust met een kunstzinnig gesneden ananas. De kinderen zagen we de hele avond niet, want alleen de gasten worden bij de pater familias aan tafel verwacht. Na een dankspeech van tenminste 20 minuten verlaten we het gezin. Op onze basis aangekomen werken we nog enkele uurtjes aan de laatste voordrachten die we hier elke ochtend om 7 uur geven.

10-05-14

Zaterdag 10 mei

Gelukkig kan hier op zaterdag gewoon geopereerd worden... Mag hier van de vakbond wel voor electieve chirurgie... Terwijl Klaartje de eerste videoendoscopische sinusoperatie uitvoert (fungusbal) worden er nog eventjes 10 oorstoppen verwijderd. De eerste draadjes worden verwijderd en de wonden blijken goed genezen te zijn. De audiometer wordt ook nuttig gebruikt, voor het eerst moet men niet meer 459 km reizen over hobbelpaadjes om een gehoortest te krijgen. We zijn goed bezig. Eventjes de lokale markt bezocht (een voormalige atletiekbaan). Veel vliegjes op vlees en vis. De dames hebben stofjes nodig. Winkelen met vrouwen is over heel de wereld een groot probleem... De motortaxi is geweldig, we krijgen geweldige sluiproutes te zien. Straks eventjes stoom afblazen in 'de boîte', 't stamcafé van de medische staf alhier... Patrick en Edem zijn in topvorm.

09-05-14

Donderdag 8 mei en vrijdag 9 mei

Twee lange werkdagen zitten erop. Donderdag eindelijk eerste operatie bij een kindje en vooral ook éindelijk de eerste ooroperatie. De vele moeite om de microscoop tot hier te krijgen is dus zeker niet voor niets geweest. De voldoening was alleen maar nog groter omdat deze ooroperatie bij lieve maman Martine was, die al elke dag voor ons heeft gekookt. De operatiezaal stond vol geinteresseerd publiek, temeer daar Joost die ochtend net een prachtige presentatie over oorchirurgie had gegeven. Aangezien Annie slachtoffer was geworden van een van de vele onbekende beestjes werd Kim ingewijd in de wondere wereld van de oorinstrumenten en bleek een natuurtalent. Edem en Joseph bleven getrouw meevolgen tot het einde om 22u30 en kregen ondertussen uitvoerige verduidelijking door Klara. Edem kwam nadien vol bewondering vragen of hij die instrumenten ook eens vast mocht houden. Vandaag dreven we het tempo eens op, Annie was al terug paraat dankzij de ontroerende zorgen van maman Josée. Klara plukte enkele adenoiden en tonsillen bij de kroost van de infirmières, en daarna begonnen we terug een reeks schildklieren. Een korte onderbreking voor een zuigcurrettage onder locale (?) en daarna hup, terug verder. Anesthesist Patrick kan nu en dan zijn ongerustheid over het medicatieverbruik niet verbergen. Algemene narcoses van 's morgens tot 's avonds zijn ze hier niet gewoon. We ontwikkelen een gezonde OK-routine, met Stromae en de Abba op de achtergrond. Iets minder routineus verloopt het ontslag van onze patienten: het lijkt wel of ze allemaal liever in het ziekenhuis blijven rondhangen dan naar huis te gaan. Dankzij Klara kan Joseph ondertussen geheel zelfstandig een oor-anamnese en klinisch onderzoek doen, en zelfs oorstoppen uithalen met de microscoop. Logopedist Gilles leert zelf een audiogram afnemen, en loopt samen met Klara de huisjes van de village d'enfants af om probleemkindjes te screenen. Allemaal met een voldaan gevoel de nacht tegemoet.

07-05-14

Woensdag 7 mei

Deze ochtend was het aan Klaartje om les te geven. Op moederlijke wijze werden de basisbegrippen van het oor en het gehoor er in gedrild. Het was een groot succes. Er waren veel vragen nadien, hoewel ze maar over één onderwerp gingen: oorstokjes. Er kwamen heel wat nieuwe feiten boven tafel. Hier reinigt men het oor blijkbaar gewoon met een veer. Weer wat geleerd... Toch adviseerden we dit best niet meer te doen. We werden bescheiden uitgelachen voor ons advies. Feu, feu, feu voor Klaartje. De verjaardag van Patrick, de lokale anesthesieverpleger, werd gevierd in het OK met een mooie kroon met 32 jaar en een ballon er op.
De heelkunde ging vlot vandaag, een kleine vertraging aangezien de autoclaaf na elke electriciteitspanne blijkbaar gewoon weer van nul heropstart. Onze vierde schildklieroperatie hebben we moeten uitstellen voor een tweetal sectio's. Hierdoor hebben Annie en Kim adempauze en kan al ons materiaal op tijd gesteriliseerd worden.
Wel spannend dat dringende sectio's hier nu zonder morren worden uitgesteld tot na onze ingreep.  Klaartje onderzocht de oorpatiëntjes uit de village in het lokale revalidatiecentrum terwijl Chris aka MacGyver een geniaal waterrecycleersysteem ineen knutselde. Het kostbare propere warme restwater van de autoclaaf kan nu nuttig herbruikt worden. Helaas voor ons, maar vooral voor de lokale bevolking hier, vertrekt Chris morgen weer naar België. Thanks Chris.
 
 

06-05-14

Dinsdag 6 mei

Togo3.jpgDe dag begon met een mooie voordracht van Sari beloond met een fantastisch krijger dankwoord volgens de traditie van de lokale stam. Uiteindelijk hebben we maar twee schildklieren kunnen opereren. Twee patiënten zijn niet komen opdagen, heel frustrerend. Vooral aangezien blijkt dat beide patiënten terug vertrokken nadat ze te horen kregen voor welke kosten ze toch moeten instaan (het ziekenhuis vraagt een bijdrage voor gebruikte electriciteit, medicatie, personeel, ...) Qua gewicht telden de gereseceerde schildklieren echter voor 10, en vooral onze eerste patiënte vandaag (cfr foto zaterdag 3 mei) bezorgde ons enkele ijzige OK-momenten. Toch voelt het een beetje als een verloren dag. Tussen de twee operaties door werd er nog een lastige keizersnede uitgevoerd. Ondertussen werd de volle wachtzaal weggewerkt door Klaartje en liep onze operatieplanning voor de komende dagen vol. 
Na deze zware dag en een maaltijd van gebakken banaan met cervela, hebben we onszelf getrakteerd op een terrasje alwaar de dames zichzelf verwenden met een uit de lokale wijnkelder opgedoken zeer exclusieve Rioja uit tetrapak. Onder het genot van deze godendrank komt plots en niet geheel toevallig onze PR-manager Hamid uit de struiken opgedoken. Na enig overleg wordt de tekst die hij de volgende dag via radio Kara wil verspreiden ter promotie van de missie vastgelegd. Moe maar voldaan gaan we even later naar bed.

 

Togo4.jpg   Togo5.jpg

 

 

05-05-14

Maandag 5 mei

Vandaag was het lundi...

De dag begon met de voorstelling van het personeel van het ziekenhuis en van onszelf. Mooi ingeleid door Dr.Togo3.jpg Edem: "nos amis Belges sont parmis nous depuis vendredi".De perfecte gelegenheid om het medicatieprobleem nog eens op tafel te gooien bij de directie. Toen duidelijk werd dat geen anesthesiemedicatie ook geen enkele operatie betekent, kwam er schot in de zaak, en uiteindelijk kwamen we met een "officiële" factuur terug uit het CHU met enkele flessen damp. Ondertussen zaten Joost en Klaartje niet stil: minstens 25 patiënten werden op de consultatie gescreend, met de uitstekende begeleiding van infirmier Joseph. Voornamelijk goiters in alle vormen en maten, maar ook gehoorsproblemen, een dikke tong, een grote lip, choanaal atresie, een eventratie (in de hoop dat Dr. Leyman toch ergens in onze valies verstopt zat) en the wizard of Oz (zie foto), Lijsten werden opgesteld voor de volgende dagen, welke patienten moeten zéker worden geopereerd en wie komt op de wachtlijst. 

Op de middag konden we eindelijk van start gaan: de eerste patiënte met grote goiter werd geinstalleerd (dit zou een kolfje geweest zijn naar de hand van Dr. Dehaen, want dolantine is hier nu het enige beschikbare opiaat). De incisie was nog niet helemaal gezet of de electriciteit liet ons al even in de steek, maar dankzij Chris zijn fantastische installatie joeg dit het personeel van het ziekenhuis meer de stuipen op het lijf dan ons. De eerste operatie verliep supervlot, dankzij de deskundige assistentie van Michel en het spoelwater uit de gesteriliseerde afrikaanse theepot. Spijtig genoeg respecteerde de tweede patiente noch het juiste opname-uur, noch de juiste nuchtertijden, dus het zat er alweer op voor vandaag. Chris (alias Mac Gyver) bleek ondertussen het hele ziekenhuis geplunderd te hebben op zoek naar stevig knutselmateriaal om de waterdestillator te optimaliseren (ttz: buizen van kapotte bedden, buizen van kapotte vuilbak, spare-parts van afgedankt anesthesietoestel...)

We lieten onze patiente op de salle de reveil onder nauwgezet toezicht van de vroedvrouw van de gang en werden weer met een hartelijk bonsoir en een heerlijk avondmaal verwelkomd door maman Martine.

04-05-14

zondag 4 mei 2014

Morgen is het Lundi:

Na een onrustige nacht met een gigantische hoeveelheid regen staan we op en lijkt er nauwelijks iets gebeurd te zijn. Het is al weer meer dan 35 graden bij een strak blauwe hemel. Wandelend over het terrein van het kinderdorp waar je van iedereen een vriendelijke welgemeende 'Bonjour' krijgt toegeworpen, bekruipt je het gevoel dat je je op een exotisch vakantie resort bevindt. Een kleurrijke muurschildering van de kaart van Afrika met hierop de verschillende SOS kinderdorpen aangeduid herinnert me aan het tegendeel.Er is nog heel wat werk aan de winkel vandaag. Chris heeft gisteren dan wel een pizza verdiend met het repareren van het beademingstoestel, vandaag staan de monitor van anesthesie, één van de OK-lampen en de autoclaaf op zijn menu. De komst van Chris alleen al maakt deze missie tot een groot succes.
Het is vandaag zondag en jong en oud maakt zich klaar voor de kerk. Onze pot Nutella past bij een zondaags ontbijt. Wij beginnen aan de laatste voorbereidingen in het ziekenhuis. De laatste details worden in orde gebracht. Een Chinese suikerpot wordt door Annie nog omgedoopt tot bolkom. Alles lijkt in orde... buiten enkele essentiële anesthesie medicamenten gerekend... Er wordt ons verzekerd dat dit morgen (maandag) allemaal geregeld wordt en de eerste patiënten geopereerd kunnen gaan worden. We worden geïnviteerd voor een wandeling en een drankje in de Jardin waarna we met het lokale team in het plaatselijke drie sterren restaurant iets gaan eten en Chris eindelijk zijn pizza mag gaan opsmullen.

zaterdag 3 mei

image (3).jpeg

Na een goede nachtrust en een "la vache qui rit"ontbijt begonnen we vol goede moed aan onze eerste werkdag.Ons eerste zorgenkindje was het anesthesietoestel, dat direct onder handen werd genomen door Chris. Na een hele dag gepuzzel met alle mogelijke reservestukken ziet het er al veel rooskleuriger uit. Het feit dat er geen anesthesiegas is, komt "lundi" allemaal in orde. Er is ook nog geen zuurstof aanwezig op recovery, maar "lundi" zal dit er zeker zijn. De geheime medicatiekast krijgt Sari "lundi" te zien. Er zijn al verschillende patiënten gezien (jaja, op een zaterdag), maar... de "grote toeloop" verwacht men "lundi". Vandaag eerste audiometrie gedaan, wat niet echt evident is naast de sterilisatiekamer met "gierende" autoclaaf, daarom zullen we "lundi" zoeken naar een rustigere kamer. De microscoop heeft de Afrikaanse wegen goed doorstaan. Hij is ondertussen grondig getest en ook goedgekeurd door de ORL-collega Dr Stephen Lawson. Eerst werd de sterilisatiekamer door Annie en Kim gereorganiseerd op een manier waar Cis van zou smullen (trouwens de blauwe bakjes zijn toppie!). Onze setten zullen er zijn "lundi". Met de hulp van David staan ze gesorteerd, gesteriliseerd en geordend op het goed gevulde rek. Onze eerste patiënten staan genoteerd op de ok-planning voor "lundi". Een goiter en een reusachtige goiter. Pre-ops zijn aangevraagd. Veel werk voor "lundi"....  

image (2).jpeg

02-05-14

Vrijdag 2 mei

Deze dag leek eventjes anders te beginnen dan we gedacht hadden. De douane waar we nog gauw ons kistje met microscoop en andere artikelen moesten afhalen om vervolgens 6 uur naar het noorden (Kara) te rijden blijkt naast de eerste ook op de tweede mei feest te vieren. De lokale helpers vertellen ons dat hier niets aan te doen is en dat we tot maandag zullen moeten wachten. Dit was echter buiten het doorzettingsvermogen en 'African Feel' van Annie en Chris gerekend... Met nee is geen antwoord in onze achterzak op naar de douane... Vele telefoontjes, af- en aanrijdende medewerkers, wat Euro's en twee uur later, verlaten we met onze kist het douane kantoor... Het keurig voor het douane kantoor onder een mangoboom opgestelde spelletje Togolese Mens-erger-je-niet (Ludo) hebben we helaas niet kunnen uitspelen, volgende keer beter.
In uitgelaten stemming kunnen we met het voltallige team vertrekken naar Kara. Onze top chauffeur stuurt ons vlotjes over de peage en tevens zo lijkt het, de enige verharde weg naar het noorden van Togo. Buiten een plasje langs de weg, tanken bij Texaco met enkele lokale hapjes wordt er niet gestopt. Na zesenhalf uur rijden en een schitterende zonsondergang rijden we het terrein op van het SOS kinderdorp waar we met open armen worden ontvangen.
Binnen enkele minuten is er een legertje dragers gevonden om ons materiaal uit te laden. Plechtig werd onze kist met microscoop het Hopital Mère et Enfant binnengedragen. Touch down!

01-05-14

Donderdag 1 mei

Op de groepsfoto met hier en daar een beetje stress. Vooral spannend of dat ons gerief veilig op de vlieger geraakt. Ingecheckt door een stagiair werden we daar niet geruster in. Na een lange maar comfortabele vlucht en tussenlanding in Abidjan (Ivoorkust) komen we om halftien lokale tijd (twee uur vroeger dan thuis) aan in Lomé. Nog enig gefoefel met de bagage, een serenade van de Togolese Lionel Richie en op naar onze slaapplaats in het SOS kinderdorp van Lomé. Na een menu van drie gangen en vier sterren mogen we eindelijk slapen.

 

image.jpeg